Projekt Ordynacji do Sejmu RP

Projekt JOW 2 0 0 5 z definicją pojęć - komentarz

Opracowany przez Zespół Legislacyjny Ruchu Obywatelskiego n/rz Jednomandatowych Okręgów Wyborczych i omawiany poniżej projekt nowej ordynacji wyborczej „JOW 2005” pozwala na przeprowadzenie wyborów do Sejmu w systemie jednomandatowym w ciągu 2 miesięcy od wejścia w życie projektu jako ustawy sejmowej. Projekt stanowi w istocie szeroko pojętą nowelizacje Ustawy o ordynacji wyborczej do Sejmu z dn. 28 maja 1993 r. z późniejszymi poprawkami. Dzięki wyeliminowaniu artykułów zbędnych z punktu widzenia wyborów jednomandatowych projekt obejmuje 139 artykułów, podczas gdy Ordynacja z r. 1993 obejmowała 168 artykułów. Uważamy za właściwe odnieść się do Ustawy z r. 1993, bo uważamy, że wybory do Sejmu należy traktować odrębnie, a obecnie obowiązująca Ustawa z r. 2001 dotyczy jednocześnie wyborów do Sejmu jak do Senatu

Filozofia tej nowelizacji jest celowo ograniczona: zmienić to, co konieczne, zostawić to co nie przeszkadza, nie ruszać tego, co dotyczy struktury państwa. Jak się wydaje, ta zasada ułatwiła utrzymanie wewnętrznej spójności projektu i pozwoliła na uniknięcie konfliktów formalnych, mogących wyniknąć z naturalnych powiązań występujących między ustawą o ordynacji wyborczej do Sejmu a innymi ustawami.

Projekt obecny różni się od Projektu przedstawionego Sejmowi przez Ruch Obywatelski JOW w r. 2000, bo doświadczenia i przemyślenia Ruchu w tym okresie pozwoliły na racjonalizację szeregu sformułowań. Za najważniejsze doświadczenie uznać należy uświadomienie, że wprowadzenie Ordynacji JOW w Polsce nie wymaga zmian w Konstytucji RP, że wystarczy jasna definicja podstawowych pojęć i odpowiednia korekta ustawy z 28 maja 1993 r. Artykuł 1. Projektu JOW 2005 stanowi w istocie powtórzenie Art. 96 Konstytucji RP:

„Wybory posłów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej są powszechne, bezpośrednie, równe, proporcjonalne oraz przeprowadzane w głosowaniu tajnym.”

Znaczenie słowa „proporcjonalne” nie było do tej pory prawnie zdefiniowane, co prowadziło do szeregu rozbieżnych interpretacji. W tym projekcie Ustawy pojęcie to zostało zdefiniowane zgodnie z opinią Rzecznika Praw Obywatelskich, wyrażona w piśmie z 28 października 2004 r do jednego z członków Ruchu Obywatelskiego JOW („Nie narusza to zasady proporcjonalności gdyż liczba posłów wybieranych w okręgu jest proporcjonalna do liczby mieszkańców…”). Podobnie precyzyjnie zdefiniowano w ust. 1 - 5 tego Artykułu pozostałe atrybuty wyborów do Sejmu. Art. 2 wprowadza zasadę wyboru posła w każdym jednomandatowym okręgu wyborczym i pojęcie średniej liczby wyborców okręgu jako podstawy określania rozmiarów okręgów wyborczych.

Przyjęto, że kandydatem w okręgu zostaje osoba zarejestrowana przez okręgową komisje wyborczą na podstawie pisemnego poparcia wyrażonego przez co najmniej 10 obywateli okręgu, po wpłaceniu wadium, Art. 68. Odrzucono możliwość zgłaszania kandydatów bezpośrednio przez partie i organizacje polityczne i społeczne. Wprowadzono ograniczenie prawa kandydowania dla osób pozostających w konflikcie z prawem, art.9.

Zaproponowano limity czasowe na audycje wyborcze dla kandydatów: 3 min. w Telewizji Polskiej i 6 min. w Polskim Radiu nieodpłatnie, Art. 115, dodatkowo nie więcej niż 3 min. w radiu i telewizji, odpłatnie, z funduszów komitetów wyborczych. Kolejność emisji programów ma być określana na drodze losowania, Art. 116

Wprowadzono obowiązek wpłacenia przez kandydatów wadium wyborczego, które jest im zwracane, jeśli osiągną w głosowaniu ponad 2% ważnie oddanych głosów, art. 52 i art.68.

Wprowadzono zasadę prowadzenia funduszów komitetów wyborczych przez banki i zasadę kontroli tych funduszów, przyznano prawo dokonywania wpłat polskim osobom fizycznym, określono maksymalną dopuszczalną kwotę wydatków wyborczych komitetów jako dwustukrotność wadium wyborczego kandydata, art. 123 i maksymalny wkład od osoby fizycznej jako dziesięciokrotność wadium.

Zaproponowano, by dotację z budżetu państwa otrzymywały te komitety wyborcze, którego kandydat uzyskał co najmniej 20% ważnie oddanych głosów, Art. 127.

Utrzymano zasadę, Art.83, że licznie głosów odbywa się w komisjach obwodowych, które przekazują następnie protokoły wyborcze komisom okręgowym. Komisja okręgowa na podstawie protokołów komisji obwodowych sumuje liczby głosów otrzymanych przez każdego kandydata w kolejnych obwodach i ogłasza wynik wyborów. Komisja okręgowa na żądanie otrzymuje dokumenty wyborcze obwodów do sprawdzenia wyników wyborów. W przypadku równej liczby ważnie oddanych głosów na dwóch lub więcej kandydatów wybory w okręgu są powtarzane.

W Art. 138 dopuszczono odwołanie posła i ponowne wybory w okręgu. Jest przy tym oczywiste, że odwoływanie posłów nie może być zjawiskiem częstym, bo prowadziłoby to do dezorganizacji prac Sejmu.. Zaproponowano, by wszczęcie procedury odwołanie posła i ponowne wybory było uwarunkowane zezwoleniem Państwowej Komisji Wyborczej, oraz by odwołanie i powtórne wybory mogły być przeprowadzone na pisemne żądanie co najmniej 25 % elektoratu okręgu. Dopuszczono, by taki proces mógł być w okręgu podjęty co najwyżej raz podczas kadencji Sejmu, nie wcześniej niż rok po wyborach.

Andrzej Czachor

Pobierz projekt - Ordynacja wyborcza do Sejmu RP
Projekt  JOW 2 0 0 5  z definicją pojęć